توضیحات :
ادبیات نظری تحقیق جامعه اطلاعاتی، فناوری اطلاعات و ارتباطات، شهر الکترونیک در 23 صفحه در قالب ورد قابل ویرایش.
بخشی از متن :
جامعه اطلاعاتی[1]
مانوئل کسلز استاد برنامه ریزی دانشگاه برکلی کالیفرنیا کسی است که از
معتبرترین نظریه های در زمینه جامعه اطلاعاتی برخوردار است. تاکید وی بر دو
موضوع ویژه است:
- دگرگونی های به وقوع پیوسته در ساختارهای طبقاتی شهرها
- تحولات فرهنگی وابسته به آن که برخی از افراد براساس آن فرارسیدن شهر پست مدرن را اعلام می‌کنند.
تز محوری کسلز این است که هماهنگی تجدید ساختار سرمایه داری و نوآوری
تکنولوژیک عامل عمده تحول جامعه است. کسلز شیوه تولید سرمایه داری را از
شیوه اطلاعاتی توسعه متمایز می‌کند. شیوه اطلاعاتی توسعه یک پارادایم
اجتماعی تکنیکی نوین است که ویژگی اصلی آن عبارت است از پدیدار شدن فرایند
اطلاعات به عنوان هسته آن که اثر بخشی و بهره وری تمامی فرایندهای فرآوری،
پخش، مصرف و مدیریت را تعیین می‌کند. از دید کسلز شیوه‌های توسعه براساس
منطق درونی خود رشد می کند. کسلز معتقد است جامعه اطلاعاتی انحصاراً بر
مبنای پیوستگی و استمرار نوآوری تکنولوژیک بنا شده است. مفهوم سازی های عصر
جدید، به صورت شگفت آوری در کارهای بل و کسلز یکسان است. کسلز «انقلاب
اطلاعاتی تکنولوژیک» را به عنوان «ستون فقرات سایر تحولات ساختاری می‌داند»
و به این ترتیب به ترسیم «جامعه اطلاعاتی» می‌پردازد که به عنوان قالب
نهادهای اجتماعی جایگزین یک جامعه صنعتی می‌شود.
هسته مبحث کسلز این است که توسعه شبکه‌های تکنولوژی اطلاعاتی در سراسر
جهان اهمیت جریان های اطلاعاتی را برای سازماندهی اجتماعی و اقتصادی افزایش
و در عین حال اهمیت نقاط خاص جغرافیایی را کاهش داده است. در نتیجه در
اقتصاد اطلاعاتی نگرانی عمده سازمان ها مدیریت و چگونگی پاسخگویی به جریان
های اطلاعات است.
شبکه‌ها باید دارای مرکز عصبی باشند، مکان هایی که در آنها صرفاً
اطلاعات جریان نمی‌یابد بلکه گردآوری، پردازش و براساس آن اقدام می‌شود.
کسلز این نقاط رهبر را شهر اطلاعاتی نامیده است. کسلز شهر اطلاعاتی را یک
شهر جهانی، دو قطبی می‌داند که در آن ما دارای گروهی از افراد طبقه پایین
شدیداً محروم و گروه دیگر، نخبه در حرفه‌های اقتصاد اطلاعاتی و مرفه هستیم.
از نظرفرهنگی شهر پست مدرن گردابی از تغییرات در اندیشه‌ها، مدها و ...
است. لذت جویی و مصرف در رأس امور شهر پست مدرن است. (وبستر، 1383،
ص450-408)
.....................
فناوری اطلاعات و ارتباطات
فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان عمده ترین محور تحول و توسعه هزاره
سوم مطرح شده است. در این عرصه شهر نیز به واسطه تحول مفهوم فضای شهری و
ظهور زیرساخت نوین فناوری اطلاعات و ارتباطات متحول می شود. نگرش به فناوری
اطلاعات به عنوان ابزار رشد و توسعه کشور ها، جای خود را به فناوری
اطلاعات به عنوان محور توسعه انسانی داده است (کرامت الله زیاری، ص 1).
در واقع فناوری اطلاعات و ارتباطات فناوری غالب عصر حاضر به شمار می آید
که ضمن تاثیر گذاری بر زندگی جوامع انسانی شهرها را نیز با تحولاتی روبرو
ساخته است. توسعه شبکه های مخابراتی، سیستم های رادیویی اطلاعاتی، صوتی و
تصویری سیار، شبکه های کابلی و سیستم های ماهواره ای، اینترنت و شبکه داده
ها، سیستم های اطلاعات جعرافیایی[2] و سیستم تعیین موقعیت جهانی[3]،
مفاهیم فضایی، فعالیتی و مدیریتی در شهرها را دگرگون کرده و تاثیر گذاری
خود را بر تمام امور شهری همچنان انجام می دهد(Neil, 2008, p21).
.......................
فناوری اطلاعات و بعد مکان
فناوری اطلاعات و ارتباطات همواره بر مکان تاثیر گذاشته و نظرات مختلفی
پیرامون تاثیر آن ها بر شهر ها و شهرنشینی ارائه شده است. به عنوان نمونه،
تلفن همان وسیله ای است که در یک مرحله در رشد مراکز شهر ها تاثیر مستقیم
داشت، در مرحله بعد از عوامل مهم مهاجرت های حومه ای شهرها قلمداد شد
(سیروس صبری، 1379، ص 15). از دهه 1990 همگام با توسعه فناوری های اطلاعاتی
و ارتباطی و پیچیده شدن روز افزون این فن آوری و کارکرد های آن، نظریه های
اندیشمندان و کارشناسان مختلف درباره به حداقل رسیدن نقش عوامل جغرافیایی
در گزینش مکان، زندگی شهری و در نتیجه شهرسازی اوج گرفت (رضایی، 1383، ص
92).
...................
تاثیر فناوری اطلاعات بر شهرها
همگام با توسعه فناوری اطلاعاتی و ارتباطی و شکل گیری جوامع اطلاعاتی با
سازمان اجتماعی جدید، شهرها نیز به عنوان محل زندگی این جوامع با تغییراتی
در مفاهیم، الگوها و معانی مواجه شده اند تا بتوانند فرآیند های اقتصادی و
اجتماعی نوین را در کالبدی جدید پاسخگو باشند. شهرهای اطلاعاتی مفاهیم
جدیدی را در عرصه های عمومی شهرها، مباحث شهروندی و حقوق شهروندان، الگوهای
جدید معماری، بکارگیری نرم افزارها در شهرها و تحولات اقتصادی ناشی از آن
ارائه می کنند (Mitchel, 1995, p26). در هنگام بررسی تاثیر فناوری اطلاعات و
ارتباطات بر شهرها، عموما مواردی از قبیل اشتغال از راه دور، دالان های
ارتباطی، حمل و نقل هوشمند، رسانه های شهری، محلات دیجیتالی، نقش سیستم های
اطلاعات مکانی و یا شهرهای مجازی، هوشمند یا الکترونیک مورد توجه قرار می
گیرند (فکوهی، 1386، ص 46). با این وجود این مباحث تنها تاثیر فناوری بر
بخشی از موضوعات و مسائل شهری محسوب می شود و پوشش همه جانبه ای در زمینه
تاثیر این فناوری بر شهر در اختیار نمی گذارد. بنیادی ترین اثر توسعه
فناوری اطلاعات و ارتباطات (انقلاب دیجیتالی) تغییر در شیوه برقراری ارتباط
از طریق ارتباط راه دور بوده است (Mitchell, 2000, p98).
.....................
دولت الکترونیک
هدف اصلی از پیدایش دولت الکترونیک، بستر سازی مناسب جهت دسترسی هرچه
بهتر و بیشتر شهروندان به اطلاعات و خدمات دولتی، اصلاح کیفیت خدمات و
ارائه فرصت های بیشتر برای مشارکت در فرآیندها و نمادهای مردم سالار است
(کیهانی پور و همکاران. ص 1).
................
شهر الکترونیک
در دهه‌های اخیر تحول عمیقی در سازماندهی نیروی کار، مبنای اقتصادی،
قواعد سیاسی و حتی ماهیت خاص جوامع کشورهای صنعتی پدید آمده است. اطلاعات
در این جوامع به عنصر حیاتی تبدیل شده است. این اتکاء روز افزون بر
فعالیت‌هایی که مستقیماً با تولید، توزیع و کاربرد اطلاعات مرتبط است سبب
گردیده است که بسیاری از کشورهای صنعتی جهان را جامعه اطلاعاتی بخوانند.
گذر از جوامع سنتی وصنعتی قدیم به جوامع اطلاعاتی مستلزم تغییرات بنیادی
چشمگیری در ساختار جوامع است. در جامعه اطلاعاتی شهرها با توجه عمق وظایف و
پیچیدگی‌های روابط اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی عصر تعاملی حاضر در
جامعه اطلاعاتی از اهمیتی دوچندان برخوردارند.
در شهرهای سنتی بخش عمده‌ای از وقت شهروندان صرف انجام فعالیت‌های
تکراری و غیر مفید می‌شود. انتظار در صف‌ها، پیمودن مسافت‌های طولانی برای
خرید کالا و دریافت خدمات، معطل شدن در ترافیک‌های سنگین تنها بخشی از
اتلاف وقت در شهرهای سنتی است. در یک شهر الکترونیک تمام فعالیت های فوق
الذکر از طریق یک وب سایت انجام می گیرد. از طریق این وب سایت می‌توان به
تمام نقاط شهر دسترسی داشت و در کمتر از چند دقیقه به هر گونه اطلاعاتی
دسترسی پیدا کرد و به آسانترین روش ممکن کارهای روزمره اداری و بانکی و
سایرکارها را انجام داد.
تقسیم کار جدید بین المللی و بین المنطقه ای که جامعه اطلاعاتی در سطح
جهانی به وجود آورده است، به سه فرایند همزمان منجر می شود: نخست تحکیم
سلسله مراتب شهرهای بزرگ که از خلال مراکز گروهی اعمال می شود، این مراکز
از پتانسیل های اطلاعاتی خود و فناوری های ارتباطی استفاده می کنند تا نفوذ
جهانی خویش را گسترش دهند و تعمیق بخشند.
دوم، زوال مناطق صنعتی غالبا کهنه که نتوانستند گذار موفقیت آمیزی به
اقتصاد اطلاعاتی انجام دهند. در این اقتصاد جدید، بهره وری و رقابت مناطق و
شهرها بستگی به قابلیت آنها به پردازش ظرفیت های اطلاعاتی، کیفیت زندگی و
اتصال به مراکز مهم شهری در سطوح ملی و بین المللی دارد (فکوهی،1386،ص137).
...................
- مزایای شهر الکترونیک
به طور خلاصه می توان شهر الکترونیک را واجد مزایای زیر دانست:
- فراهم آوردن خدمات اینترنت با کیفیت و سرعت بالا برای شهروندان
- فراهم آوردن محیط آموزشی مادام العمر
- بهبود کیفیت زندگی مردم
- ارائه خدمات یک مرحله‌ای به مردم
- ایجاد فرصت های تجاری بیشتر توسط تجارت الکترونیک
- ارتباط بهتر سازمان‌ها و ارگان‌های مختلف شهری
- دسترسی 24 ساعته به خدمات شهری
- افزایش مشارکت مردم در اداره شهر
- کاهش ترافیک شهر
- کاهش آلودگی هوا
- صرفه جویی در وقت و انرژی
- کاهش فساد اداری
......................
- شهرداری الکترونیک
شهرداری الکترونیک به زبان ساده درگاهی است که از طریق آن امکان دسترسی
به کلیه خدمات شهری ممکن است. شهرداری الکترونیکی امکان مدیریت مشارکتی،
شهروند سالاری و حضور گسترده شهروندان در اداره شهر را
فراهم می نماید. شهرداری الکترونیک، یک کانال ارتباطی سریع و گسترده را
برای تعامل شهروندان و مسئولان شهر را ایجاد می نماید. مسئولین شهرداری
الکترونیکی در سریع ترین زمان از نظرات شهروندان در مورد مسائل مهم شهری
مطلع می شوند و می توانند در تصمیم گیری های شهری نظرات شهروندان دخالت
دهند.
در تارنمای شهرهای الکترونیکی اطلاعات در اختیار شهروندان قرار می دهد:
......................
ویژگی های شهرداری الکترونیک
حذف پرونده های کاغذی و تبدیل آن به اطلاعات دیجیتالی. حذف بخش های
مربوط به پاسخگویی تلفنی در سازمان. توجه به ارتباطات الکترونیک و لزوم به
کارگیری آن در بخش های پاسخگویی، ایجاد محلی برای تبادل نظرات شهروندان
درباره عملکرد شهردار و سازمان شهرداری. پرداخت عوارض مربوط به نوسازی و...
از طریق اینترنت، حذف روند های مربوط به پرونده های شهرداری و کاهش رفت و
آمد فیزیکی به سازمان، اطلاع رسانی روزبه روز فعالیت های شهرسازی و امور مربوط به شهر.
......................
ضرورت ایجاد شهرداری الکترونیک
در دنیای امروز که هر چه بیشتر به سمت ماشینی شدن قدم
می گذاریم دیگر روابط چهره به چهره و مستقیم نمی تواند پاسخگوی مشکلات ما
باشد در شهرهای امروز ما با افزایش جمعیت و در نتیجه آن افزایش ترافیک شهری
رو به رو هستیم. هم چنین روش های بروکتراتیک گذشته و کاغذ بازی های پیشین
نمی تواند روشی مناسب در جهت رسیدگی به کارهای اداری شهروندان باشد از این
سازمان های مهم نظیر شهرداری ها در شهرهای بزرگ که به نوعی قلب تپنده شهر
محسوب می شوند باید دست از روش های پیشین برداشته و وارد دنیای الکترونیک و
مجازی شوند. دنیایی که در آن فعالیت ها بسیار سریعتر و مطمئن تر انجام می
گیرد و نیازی به تراکم جمعیت در دنیای فیزیکی نیز نیست. باید برای کاهش
ترافیک شهری، هزینه های انجام کار، برخوردها و ناراحتی های روانی، فساد
اداری و ده ها مشکلی که همه روزه در ادارات و سازمان های بزرگ با آن روبرو
هستیم چاره ای اندیشید و بهترین راه حل ایجاد سازمان های مجازی است که از
مشکلات یاد شده می کاهند و حتی به بهبود روند کاری نیز منجر می شوند. برای
کاهش بسیاری از معضلات شهری از جمله ترافیک، آلودگی‌های زیست محیطی و
هزینه‌های سنگین ناشی از ترددهای غیر ضروری شهروندان کشور در آینده‌ای نه
چندان دور باید خدمات شهرداری از طریق شبکه اینترنت و پایگاه‌های الکترونیکی این نهاد دریافت گردند. این اقدام خود یکی از گام هایی است که در مسیر ایجاد دولت الکترونیک نیز می تواند بسیار موثر باشد.
.....................
آموزش های لازم برای آماده سازی شهروند الکترونیک
مهارت های کامپیوتری
1. مدیریت فایل و آشنایی با سیستم عامل
2. آشنایی با مفاهیم فناوری اطلاعات و فناروی اطلاعات و ارتباطات
3. ارتباط با اینترنت و تبادل پیام از طریق ایمیل
4. پیدا کردن اطلاعات مورد نیاز با جستجو در وب
5. توانایی مقابله با پدیده های منفی و مخرب اینترنت
6. پر کردن فرم های اینترنتی آنلاین
7. به دست آوردن اطلاعات در مورد نحوه انجام کارهای مختلف از طریق اینترنت
8. حفاظت از اطلاعات خصوصی و امنیت الکترونیکی
9. آشنایی با برنامه های ورد، اکسل، پاورپوینت
....................
شهر مجازی
واقعیت مجازی و سیر اندیشه‌های عصر اطلاعات انفورماتیک را می‌توان خیلی
خلاصه علم پردازش اطلاعات تعریف کرد که دارای پنج جنبه اساسی و مرتبط با
یکدیگر است که عبارتند از: اطلاعات، سخت افزار، نرم افزار، وسیله ارتباطی و
انسان.
واقعیت مجازی از ارتباط سه عنصر انفورماتیک، نور و ربات بوجود آمده است.
این واقعیت در محیطی که ما در آن زندگی می کنیم فضای تازه‌ای ایجاد می‌کند
که چون لایه‌ای بر واقعیت قرار می گیرد. ورود به واقعیت مجازی همانند سفر
در منطقه‌ای غیر واقعی است که از داده‌های انفورماتیکی ذخیره شده در
کامپیوتر زاده شده است (علی اصغر کیا و همکاران).
در نهایت واقعیت مجازی منجر به ساخت یافتگی مفهومی به عنوان شهر مجازی
می شود. در مقدمه جلد اول کتاب مطالعات شهر مجازی تهران در تبین ویژگی های
شهر مجازی چینن آمده است:
.....................
ﺗﻔﺎوتﻫﺎی ﺑﻨﻴﺎدﻳﻦ و ﺗﺒﺪﻳﻞﻫﺎی ﻓﻀﺎﻫﺎ و ﺷﻬﺮﻫﺎی ﻓﻴﺰﻳﻜﻲ و ﻣﺠﺎزی
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ در ﻣﻌﺮض ﻓﺴﺎد ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻋﺎدل
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺗﻚﻣﺮﺗﺒﻪای
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﺣﻀﻮری ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ارﺗﺒﺎﻃﺎت ﻏﻴﺮﺣﻀﻮری و ﺷﻬﺮ اﺗﻮﻣﺎﺗﻴﻚ
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ ﭘﺮﻫﺰﻳﻨﻪ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻛﻢ ﻫﺰﻳﻨﻪ
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ ﻣﺤﻠﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﺟﻬﺎﻧﻲ
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ آﻧﺎﻟﻮگ ﺷﻴﺌﻲ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ دﻳﺠﻴﺘﺎل ﻋﺪدی
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ ﺗﻚ ﻋﻨﺼﺮ ﺑﻪ ﺷﻬﺮ اﻟﮕﻮرﻳﺘﻤﻲ: ﺷﻬﺮ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻣﻌﻄﻮف ﺑﻪ ﻫﻤﻪ ﻋﻨﺎﺻﺮ
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ ﻣﻜﺎن ﻣﺤﻮر ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﻓﻀﺎ ﻣﺤﻮر
- ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻬﺮ آﻟﻮده ﺑﻪ ﺷﻬﺮ ﭘﺎک
.....................
منابع فارسی
جامعه اطلاعاتی[4]
مانوئل کسلز استاد برنامه ریزی دانشگاه برکلی کالیفرنیا کسی است که از
معتبرترین نظریه های در زمینه جامعه اطلاعاتی برخوردار است. تاکید وی بر دو
موضوع ویژه است:
- دگرگونی های به وقوع پیوسته در ساختارهای طبقاتی شهرها
- تحولات فرهنگی وابسته به آن که برخی از افراد براساس آن فرارسیدن شهر پست مدرن را اعلام می‌کنند.
تز محوری کسلز این است که هماهنگی تجدید ساختار سرمایه داری و نوآوری
تکنولوژیک عامل عمده تحول جامعه است. کسلز شیوه تولید سرمایه داری را از
شیوه اطلاعاتی توسعه متمایز می‌کند. شیوه اطلاعاتی توسعه یک پارادایم
اجتماعی تکنیکی نوین است که ویژگی اصلی آن عبارت است از پدیدار شدن فرایند
اطلاعات به عنوان هسته آن که اثر بخشی و بهره وری تمامی فرایندهای فرآوری،
پخش، مصرف و مدیریت را تعیین می‌کند. از دید کسلز شیوه‌های توسعه براساس
منطق درونی خود رشد می کند. کسلز معتقد است جامعه اطلاعاتی انحصاراً بر
مبنای پیوستگی و استمرار نوآوری تکنولوژیک بنا شده است. مفهوم سازی های عصر
جدید، به صورت شگفت آوری در کارهای بل و کسلز یکسان است. کسلز «انقلاب
اطلاعاتی تکنولوژیک» را به عنوان «ستون فقرات سایر تحولات ساختاری می‌داند»
و به این ترتیب به ترسیم «جامعه اطلاعاتی» می‌پردازد که به عنوان قالب
نهادهای اجتماعی جایگزین یک جامعه صنعتی می‌شود.
هسته مبحث کسلز این است که توسعه شبکه‌های تکنولوژی اطلاعاتی در سراسر
جهان اهمیت جریان های اطلاعاتی را برای سازماندهی اجتماعی و اقتصادی افزایش
و در عین حال اهمیت نقاط خاص جغرافیایی را کاهش داده است. در نتیجه در
اقتصاد اطلاعاتی نگرانی عمده سازمان ها مدیریت و چگونگی پاسخگویی به جریان
های اطلاعات است.
شبکه‌ها باید دارای مرکز عصبی باشند، مکان هایی که در آنها صرفاً
اطلاعات جریان نمی‌یابد بلکه گردآوری، پردازش و براساس آن اقدام می‌شود.
کسلز این نقاط رهبر را شهر اطلاعاتی نامیده است. کسلز شهر اطلاعاتی را یک
شهر جهانی، دو قطبی می‌داند که در آن ما دارای گروهی از افراد طبقه پایین
شدیداً محروم و گروه دیگر، نخبه در حرفه‌های اقتصاد اطلاعاتی و مرفه هستیم.
از نظرفرهنگی شهر پست مدرن گردابی از تغییرات در اندیشه‌ها، مدها و ...
است. لذت جویی و مصرف در رأس امور شهر پست مدرن است. (وبستر، 1383،
ص450-408)
به طور خلاصه می‌توان گفت که کسلز معتقد است که در اثر سه فرایند: 1-
انقلاب اطلاعات 2- تجدید ساختار سرمایه داری و نوآوری تکنولوژیک 3-
جنبش‌های فرهنگی نظیر فمینیسم و طرفداری از محیط زیست، جامعه‌ای پدید آمده
است که وی آن را جامعه شبکه‌ای می نامند. این جامعه سرمایه‌داری را متکی به
دانش و اطلاعات ساخته و آن را جهانی کرده است.
ویژگی های اصلی این جامعه عبارتند از:
- اقتصاد اطلاعاتی، اقتصاد جدید، اطلاعاتی است از آن رو که بهره وری و
توان رقابتی واحدها یا کارگزاران این اقتصاد اساساً به ظرفیت تولید، پردازش
و کاربرد موثر اطلاعات مبتنی بر دانش بستگی دارد، مهمترین ویژگی این
اقتصاد چند فرهنگی بودن آن است.
- اقتصاد جهانی، اقتصاد جدید، جهانی است از آن رو که فعالیت های اصلی
تولید، مصرف و پخش در مقیاس جهانی سازماندهی شده است. آزاد سازی و خصوصی
سازی اگر چه راهبرد توسعه گرایانه دولت‌ها هستند اما تاثیرشان بر رشد
اقتصاد به محتوای واقعی این اقدامات و ارتباط‌شان با راهبردهای دخالت مثبت
مانند سیاست های تکنولوژیک و آموزشی برای ارتقای استعداد کشور از لحاظ
عوامل تولید اطلاعات بستگی دارد.
- دو قطبی بودن، در جامعه شبکه‌ای قطب های تازه ای میان آنان که به
اطلاعات دسترسی دارند و کسانی که در چنین موقعیتی نیستند پدید آمده است.
- تحول بنیادین در ماهیت ارتباطات اجتماعی، در جامعه شبکه‌ای شیوه‌های
مختلف ارتباطات (مکتوب، شفاهی، دیداری و شنیداری) با هم به صورت یکپارچه
تعامل می‌کنند. در این جا دیگر مخاطبان منفعل نیستند، بلکه فاعلی هستند که
ارتباط متقابل برقرار می‌کنند.
- فرهنگ مجازی، جامعه شبکه‌ای، فرهنگ واقعیت مجازی را نهادی کرده است که
در آن جریان های نمادین اطلاعاتی به تعامل های موقتی می پردازند. یعنی آنکه
در جامعه شبکه‌ای در ابر متنی غول آسا گذشته، حال و آینده به صورت بین
الاذهانی جلوه می‌کند و زمینه تعامل را فراهم می آورد. و بدین صورت محیط
فرهنگی نمادین (مجازی واقعی) شکل گرفته است.
- شهرهای سنتی قبلی جای خود را به شهر شبکه‌ای و الکترونیک می‌دهد. شهر
اطلاعاتی نه یک شکل بلکه یک فرایند است. فرایندی که سلطه ساختاری فضای
جریان ها (جریان های سرمایه، جریان های اطلاعات، جریان های ارتباط متقابل،
جریان های تصاویر، صدا و...) ویژگی آن است. این شهرها موتور واقعی توسعه به
شمار می روند.
- تغییر در نحوه کار و فعالیت: انتقال آنی داده ها و سرمایه ها و از میان
برداشته شده فاصله‌ها، مفهوم زمان و مکان را به شدت تغییر داده و همراه با
آن نظم قدیم به هم خورده است. طبعاً تمشیت امور جامعه شبکه‌ای مستلزم مدل
های تازه‌ای از دموکراسی و مشارکت است. با وجود جهانی شدن، شبکه‌های محلی و
بومی اهمیت یافته، زیرا معنا نسبت به کارکرد برجسته تر شده و هویت بیش از
گذشته به میان آمده است. در این میان امید است که هویت اگر بتواند خود را
از چنگال بنیادگرایی برهاند قدرتی رهایی بخش داشته باشد و کنش اجتماعی،
معنی داری را در جهت تحول بدون گرفتاری در گرداب آرمانشهر سامان دهد. لذا
ماهیت جهان جدید، عمدتاً فرهنگی است و فرهنگ وران در آن از نقش و کنش
بیشتری برخوردارند. (کسلز، 1380)
فناوری اطلاعات و ارتباطات
فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان عمده ترین محور تحول و توسعه هزاره
سوم مطرح شده است. در این عرصه شهر نیز به واسطه تحول مفهوم فضای شهری و
ظهور زیرساخت نوین فناوری اطلاعات و ارتباطات متحول می شود. نگرش به فناوری
اطلاعات به عنوان ابزار رشد و توسعه کشور ها، جای خود را به فناوری
اطلاعات به عنوان محور توسعه انسانی داده است (کرامت الله زیاری، ص 1).
در واقع فناوری اطلاعات و ارتباطات فناوری غالب عصر حاضر به شمار می آید
که ضمن تاثیر گذاری بر زندگی جوامع انسانی شهرها را نیز با تحولاتی روبرو
ساخته است. توسعه شبکه های مخابراتی، سیستم های رادیویی اطلاعاتی، صوتی و
تصویری سیار، شبکه های کابلی و سیستم های ماهواره ای، اینترنت و شبکه داده
ها، سیستم های اطلاعات جعرافیایی[5] و سیستم تعیین موقعیت جهانی[6]،
مفاهیم فضایی، فعالیتی و مدیریتی در شهرها را دگرگون کرده و تاثیر گذاری
خود را بر تمام امور شهری همچنان انجام می دهد(Neil, 2008, p21).
امروزه نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات و زیرساخت های ارتباطی دارای
اهمیت فوق العاده ای هستند. علت این امر از بین رفتن محدودیت های زمانی و
مکانی و فرصت های اقتصادی و اجتماعی است که از این طریق در اختیار جوامع
قرار می گیرد. به عنوان مثال از نظر اتحادیه اروپا[7]، اهمیت نقش فناروی اطلاعات و ارتباطات به علت توانایی بالا در ایجاد امور زیر است:
- امکان دسترسی وسیع تر به اطلاعات برای کلیه افراد
- ارائه سرویس های ارتباطی به جمعیت تحت پوشش خدمات (Mitchell, 2003, p35).
جامعه اطلاعاتی به رغم تمامی توضیحات ارائه شده نهایتا ما را به تصویری
مه آلود در مورد آینده رها می کند. این در حالی است که ما را به وضوح در
انتظار آینده ای قرار می دهد که جامعه انسانی در آن به دو نیمه تقسیم می
شود:
نیمه اول که عمده توجهات خود را معطوف به حضور خویش می کند، شامل آنانی
است که به فناوری اطلاعات دسترسی دارند؛ نیمه دوم طبیعتا شامل کسانی است که
از این امکان محرومند (Hutton, 2003, p47).
فناوری اطلاعات در حال تعریف رده بندی اجتماعی جدیدی در سطح جامعه
انسانی است، به نحوی که طبقه برگزیده این رده بندی جدید، اداره کننده گان
اقتصاد جهانی خواهند بود. این گروه نخبه فراملیتی شامل اقلیتی است که در
جایگاهی قرار دارند که می توانند در مورد چگونگی وابستگی خود به مکان از
طریق کنترل ارتباطات مجازی و حقیقی تصمیم بگیرند (so carp congress 2003,
p39).
[1]
[2] .GIS
[3] .GPS
[4]
[5] .GIS
[6] .GPS
[7] .EU
